Sheaboter uit Burkina Faso

Sheaboter is een natuurlijk vet onttrokken aan de noten van de sheaboom, een typische Afrikaanse Savanneboom. Sheaboter staat bekend om zijn voedende en verzachtende eigenschappen voor de huid en komt voor in veel Dr. Hauschka-producten. Sinds 2001 ondersteunt WALA Heilmittel GmbH in Burkina Faso een sheaboterproject.

Inmiddels produceren zo’n 350 vrouwen op traditionele wijze sheaboter, verspreid over verschillende dorpen die in een beschermd biogecertificeerd oogstgebied van sheanoten liggen. Voor veel families is de verkoop van sheaboter de voornaamste bron van inkomsten. WALA neemt de sheaboter af voor een prijs, die boven de wereldmarktprijs ligt en maakt afspraken over afname voor de lange termijn. Op deze manier steunt WALA de dorpsgemeenschap. Daarnaast biedt WALA adviserende en organisatorische hulp bij de certificering tot biologisch producent. Met de tweede biologische certificering in augustus 2004 bereikte het project weer een mijlpaal.

Overleven, mede dankzij sheaboom

Burkina Faso ligt in West-Afrika, naast Ivoorkust en Ghana. Dat klinkt exotisch en doet denken aan uitgestrekte gebieden en avontuur. Het land wordt doorstroomd door de rode, zwarte en witte Volta-rivier. Burkina Faso ligt op een hoogvlakte en wordt gekenmerkt door veel vochtige savannen, bushland en halfwoestijnen. De laatste jaren is dit arme land, dat vooral afhankelijk is van landbouw en veeteelt, zwaar getroffen door droogte. Op de grens van de Sahel-woestijn kunnen mensen alleen overleven, doordat planten zich helemaal aan de droogte hebben aangepast. De sheaboom is er daar één van.

Sheaboom: heilige van de savanne

De knoestige sheaboom wordt 10 tot 15 meter hoog. De boom maakt deel uit van de natuurlijke vegetatie, in een strook van ongeveer 300 km breed, die loopt van Mali via Burkina Faso naar Ghana, Togo en Benin. De boom groeit alleen hier – nergens anders op de wereld. Wat ook bijzonder is: de boom, die melksap bevat en leerachtige bladeren heeft, bloeit pas nadat hij 20 jaar oud is. Pas na dertig jaar worden er volop vruchten geproduceerd en dit laatste gaat dan 100 jaar door. De pruimvormige vruchten, die groen worden als ze rijp zijn, kunnen tot wel 4 cm dik worden. De zachte groene buitenlaag is eetbaar. Omdat ze tot 50 % vet bevatten, zijn de noten in Burkina Faso een geliefde en traditionele bron van vet voor de huid en als voedsel. Hierdoor is de sheaboom voor de bevolking heilig en mag hij niet gekapt worden.

 

 

Goud van vrouwen: sheaboter

Sheaboter is een vrouwenaangelegenheid. Als het tijd is om de sheaboter te winnen, komen de vrouwen samen op een speciaal daarvoor ingerichte centrale plaats in hun dorp. De na de oogst gedroogde noten worden gedopt, in een leemoven verwarmd en vervolgens in vijzels fijngestampt. De ontstane massa wordt verdund met water en wordt ongeveer 45 minuten lang geplet. De aanwezige boter komt vrij en kan afgeschept worden (het proces is vergelijkbaar met het karnen van melk). Het resultaat is een wit-gelige massa, ongeraffineerde sheaboter, die een kruidige geur heeft. Totdat het product wordt opgehaald, wordt de bereide boter opgeslagen in een speciaal pakhuis. Sheaboter wordt inmiddels over de gehele wereld gebruikt.

 

Sheaboter voor Dr. Hauschka Cosmetica

In 2001 werden de eerste contacten gelegd tussen Burkina Faso en WALA Heilmittel GmbH. De zelfstandig werkende projectadviseur Hermann Schopferer sprak toen met de fabrikant van Dr. Hauschka Cosmetica over een samenwerking. Het idee: hoogwaardige, op traditionele wijze gewonnen sheaboter voor hoogwaardige natuurlijke cosmetica. WALA was geïnteresseerd en stemde ermee in.

Hermann Schopferer heeft al meerdere zelfhulpprojecten in Afrika opgericht en begeleid, met name in Burkina Faso. Hij kent het land en de mensen en koos voor het sheaboterproject in Diarabakoko. Dit rustige dorpje ligt in het regenrijke, gematigde zuidwesten van Burkina Faso, met een rijke groei aan sheabomen, ongeveer 400 km van de hoofdstad Ouagadougou.

Sheanoten veredelen

Het oogsten van sheanoten behoort tot de traditie van de dorpen in Burkina Faso. Buitenlandse raffinaderijen gebruiken de hoogwaardige noten al lange tijd en kopen ze goedkoop op in de dorpen. In het kader van het samenwerkingsproject met WALA krijgen de dorpen een veelvoud voor de noten, omdat ze de zelfgemaakte sheaboter verkopen: de prijs daarvan is het zevenvoudige van die van de noten. Tegenwoordig maken zo'n 350 vrouwen uit twee dorpen sheaboter voor WALA.

Doe goed en doe beter

De vrouwen hebben hun eigen telersvereniging. Het project met WALA draagt de naam: IKEUFA (Faire bien et meilleur de Diarabakoko), wat zoveel betekent als ‘Doe goed en doe beter in Diarabakoko’. Een gemeenschap van uitsluitend vrouwen is in Afrika gebruikelijk en vanzelfsprekend. Sheaboter was altijd al een vrouwenaangelegenheid.

Zelfbewuste vrouwen

De vrouwen van het dorp kiezen zelf de bestuurders van de coöperatie; van de voorzitter en de penningmeester tot de secretaris. Ze hadden altijd al hun eigen velden en verdienen hun eigen geld, dat ze ook zelf beheren. De zelfbewuste vrouwen bespreken alle vragen aangaande het project met Schopferer. Met de opbrengst uit de verkoop van sheaboter zijn ze in staat het schoolgeld voor hun kinderen te betalen. Bovendien zijn basisvoorzieningen als voedsel en medicijnen nu gegarandeerd.

Sheaboter uit Burkina Faso: de feiten

• 2001: In de beginfase ondersteunde WALA het sheaboterproject door het betalen van adviseur Hermann Schopferer. Hij bezocht het land meerdere malen per jaar, zorgde voor de vereiste kwaliteitsstandaarden en bereidde de jaarlijkse bio-certificering voor.

• 2002: Voor het eerst noten verzameld voor WALA, waar sheaboter van werd gemaakt. De vrouwen werden door WALA vooraf betaald en de prijzen waren hoger dan gemiddeld. Met dat geld konden noodzakelijke gereedschappen, materialen voor de verzending enz. worden gekocht. In de herfst van 2002 kwam de eerste zending sheaboter aan bij WALA Duitsland.

• 2003: Het project kreeg voor het eerst een bio-certificering. De volledige hoeveelheid sheaboter die WALA nodig heeft, kon worden geproduceerd.

• 2004: De verwerking van de oogst begon in augustus 2004. Tegelijkertijd werd de jaarlijkse bio-certificering uitgevoerd. WALA garandeert de vrouwen de afname van vaste hoeveelheden en helpt bij investeringen.

 

 

 

Eine Auswahl von Dr. Hauschka Produkten mit der kostbaren Sheabutter